درمان اندومتریوز با ازن تراپی

اندومتریوز چیست؟ علائم، علل، عوامل خطر، ناباروری و روش‌های درمان

اندومتریوز یک بیماری شایع و مزمن لگنی در زنان است که در آن بافتی شبیه به پوشش داخلی رحم (اندومتر) خارج از رحم رشد می‌کند. این بیماری می‌تواند بدون علامت باشد یا با دردهای شدید لگنی و مشکلات باروری همراه شود.

علائم اندومتریوز

4

در بسیاری از زنان، اندومتریوز بدون علامت است. اما در موارد علامت‌دار، شایع‌ترین نشانه‌ها عبارت‌اند از:

🔹 درد لگن (شایع‌ترین علامت)

• معمولاً قبل یا حین قاعدگی تشدید می‌شود

• ممکن است بعد از پایان پریود کاهش یابد

• شدت درد متغیر است (از خفیف تا بسیار شدید)

🔹 نزدیکی دردناک (دیسپارونیا)

• درد یا احساس گرفتگی شکمی هنگام رابطه جنسی

🔹 ناباروری

• یکی از علل مهم ناباروری در زنان

🔹 درد هنگام معاینه لگنی

نکته مهم: علائم اندومتریوز در دوران بارداری معمولاً به‌طور موقت کاهش می‌یابد و پس از یائسگی به دلیل قطع قاعدگی اغلب به‌طور دائمی برطرف می‌شود.

چه کسانی بیشتر در معرض اندومتریوز هستند؟ (عوامل خطر)

وجود این عوامل به معنای ابتلای قطعی نیست، بلکه احتمال بروز بیماری را افزایش می‌دهد:

• نداشتن سابقه بارداری و زایمان

• شروع زودهنگام بلوغ

• یائسگی دیررس

• سابقه خانوادگی (مادر، خواهر یا خاله مبتلا)

• سیکل‌های قاعدگی کوتاه (کمتر از ۲۷ روز)

• قرار گرفتن در معرض استروژن بالا

• شاخص توده بدنی پایین (BMI کم)

• مصرف الکل

• اختلالات آناتومیک رحم که مانع خروج طبیعی خون قاعدگی شو

• علت اندومتریوز چیست؟

علت دقیق اندومتریوز هنوز به‌طور قطعی مشخص نشده، اما نظریه‌های زیر مطرح هستند:

1️⃣ قاعدگی برگشتی (Retrograde Menstruation)

بازگشت خون قاعدگی از طریق لوله‌های رحمی به داخل حفره لگن و کاشته شدن سلول‌های اندومتر در محل‌های غیرطبیعی.

این نظریه قطعی نیست، زیرا در بسیاری از زنان این اتفاق رخ می‌دهد اما همه دچار اندومتریوز نمی‌شوند.

2️⃣ وجود سلول‌های چندتوان (مولتی‌پتانسیل)

سلول‌هایی در لگن که توانایی تبدیل شدن به بافت اندومتر را دارند.

3️⃣ انتقال مستقیم هنگام جراحی

مانند کاشته شدن سلول‌های اندومتر در محل برش سزارین یا سایر جراحی‌ها.

4️⃣ اختلال سیستم ایمنی

ضعف در شناسایی و حذف سلول‌های نابجا توسط سیستم ایمنی.

علت درد در اندومتریوز چیست؟

شدت درد لزوماً نشان‌دهنده شدت بیماری نیست. حتی موارد خفیف هم ممکن است درد شدید ایجاد کنند.

دلایل درد شامل:

• کاشته شدن ضایعات عمیق در نزدیکی اعصاب

• ترشح مواد التهابی ایجادکننده درد

• فشار بر بافت‌ها و اندام‌های اطراف

• ایجاد چسبندگی‌های لگنی

• آیا اندومتریوز باعث ناباروری می‌شود؟

اندومتریوز در زنان نابارور شیوع بیشتری دارد. با این حال:

• حدود ۷۰٪ زنان مبتلا به نوع خفیف تا متوسط، بدون مشکل باردار می‌شوند.

مکانیسم‌های ایجاد ناباروری:

🔹 تغییر آناتومی لگن

• ایجاد کیست تخمدان (اندومتریوما)

• چسبندگی بین رحم، تخمدان و سایر اعضا

🔹 اثرات التهابی و هورمونی

• اختلال در عملکرد تخمک

• اختلال در لانه‌گزینی جنین

این عوارض در موارد شدید شایع‌تر هستند.

آیا رژیم غذایی در پیشگیری یا درمان اندومتریوز مؤثر است؟

در حال حاضر شواهد علمی قطعی وجود ندارد.

برخی مطالعات نشان داده‌اند:

• مصرف بیشتر میوه و سبزیجات → کاهش احتمال بیماری

• مصرف زیاد گوشت قرمز → افزایش احتمال بیماری

با این حال، هنوز نیاز به تحقیقات گسترده‌تر وجود دارد.

تشخیص اندومتریوز چگونه انجام می‌شود؟

4

متخصص زنان از روش‌های زیر استفاده می‌کند:

1️⃣ شرح حال و معاینه لگنی

• سابقه قاعدگی دردناک

• لکه‌بینی قبل از پریود

• درد هنگام رابطه

• وجود توده یا حساسیت در معاینه

2️⃣ سونوگرافی

• تشخیص کیست‌های اندومتریوزی تخمدان

• برای بررسی چسبندگی‌ها محدودیت دارد

3️⃣ آزمایش خون (CA125)

• کمک‌کننده ولی اختصاصی نیست

4️⃣ لاپاروسکوپی (تشخیص قطعی)

تنها روش قطعی تشخیص، مشاهده مستقیم ضایعات در جراحی لاپاروسکوپی و نمونه‌برداری جهت بررسی آسیب‌شناسی است.

درمان اندومتریوز

درمان بر اساس شدت علائم و تمایل به بارداری انتخاب می‌شود. پزشکان معمولاً ابتدا درمان غیرجراحی را ترجیح می‌دهند.

درمان دارویی اندومتریوز

🔹 مسکن‌های ضدالتهابی

• مفنامیک اسید

• ایبوپروفن

• ناپروکسن

🔹 درمان‌های هورمونی

• قرص‌های جلوگیری از بارداری

• آی‌یودی هورمونی (میرنا)

• قرص یا آمپول پروژسترون

این داروها با کاهش نوسانات هورمونی، رشد بافت‌های اندومتریوزی را مهار کرده و درد را کاهش می‌دهند.

درمان جراحی

در موارد مقاوم به درمان دارویی، درد شدید یا ناباروری، جراحی لاپاروسکوپی برای برداشتن ضایعات انجام می‌شود.

نکته مهم درباره ازن‌تراپی

در حال حاضر شواهد علمی معتبر و راهنماهای تخصصی زنان، ازن‌تراپی را به‌عنوان درمان استاندارد اندومتریوز تأیید نکرده‌اند. درمان این بیماری باید تحت نظر متخصص زنان و بر اساس روش‌های علمی انجام شود.

جمع‌بندی

اندومتریوز یک بیماری شایع و گاه ناتوان‌کننده است که می‌تواند با درد لگنی، نزدیکی دردناک و ناباروری همراه باشد. تشخیص قطعی با لاپاروسکوپی انجام می‌شود و درمان شامل داروهای هورمونی، مسکن‌ها و در برخی موارد جراحی است.

اگر علائم مشکوک دارید، مراجعه به متخصص زنان برای بررسی دقیق ضروری است.